Yassıada Mahkemeleri ve Adnan Menderes

'Adnan Menderes'in suçu neydi, canına kimler kıydı?' gibi soruların yanıtlarını artık resmi kaynaklardan da öğrenebiliyoruz.

Aradan 46 yıl geçmesinin ardından Yassıada Mahkemeleri ile ilgili kayıtları geçtiğimiz günlerde halka açıldı. Zaman gazetesi, birkaç gündür mahkeme kayıtlarından alıntılar sunuyor. Dizinin bugünkü bölümünde, Yassıada Mahkeme Başkanı Salim Başol'un sanıklara (adil olmadığı şüpheye mahal bırakmayan) tavırları ile ilgili olarak bizzat kendisinin 'Sizi buraya tıkan kuvvet böyle istiyor' şeklindeki sözüne yer veriliyor.

Bu ifadeler, halkın Cumhuriyet tarihinin en büyük oy oranıyla seçtiği Başbakan'ı astıran güçlerin Türkiye'yi nasıl da tipik bir muz cumhuriyetine dönüştürmüş oldukları konusunda ibretlik manzaralar sunuyor.

Mahkeme Başkanı: Susmazsanız sustururum

Yassıada duruşmalarında Mahkeme Başkanı Salim Başol’un azarlayıcı tutumu dönemin tanıkları tarafından en fazla şikayet edilen konular arasında. “Sizi buraya tıkan kuvvet böyle istiyor.” sözüyle tarihe geçen Başol, hemen her sanığa aşağılayıcı sözler sarf etmiş. Tutanaklara göre Başol’un bu tavrına zaman zaman siyasiler de tepki göstermiş. Bunlardan biri Tevfik İleri. Tevfik İleri, “Burada kolaylıkla başımıza oynanıyor. Oynansın, helal olsun, peşinde değiliz. Fakat şeref ve namusumuzla oynanmasın. Tahkikat komisyonunun sorgusuna çağrıldığı için ailelerin nasıl telaş ettiğinden bahsedildi. Ya 13 buçuk aydan beri bizim kan kusan çocuklarımız?” diyor. Maliye Bakanı Hasan Polatkan da kendisine bir türlü söz vermeyen Mahkeme Başkanı’na, “İdam istenilen bir davada kendimi müdafaa etmeyeyim mi?” diye soruyor.

Mahkeme Başkanı Salim Başol'un sanıkların kendilerini müdafaa etmelerini engelleyen ifadeleri arasında şunlar da var:

Yapmazsan yapma. Gelmiş buraya tomarlarca müdafaa yapıyor. (Bakan Hadi Hüsman’a)

Yapamazsan ne yapalım? Yapan yapar. (Fatin Rüştü Zorlu’ya)

Daima böyle lüzumsuz şeyler söylersiniz zaten. (Menderes’in avukatı Burhan Apaydın’a)

Sizi susturmak için başka ne yapmalı? (Adnan Menderes’in avukatı Talat Asal’a)

Siz doğru söylemiyorsunuz. (Şahitlere)

Kâfi. Susmazsanız sustururum. (Bakan Zeki Eratman’a)

Eğer ben kesin deyince kesmezseniz kestirmesini bilirim. (Adnan Menderes’e)

Öyle değil, öyle değil, öyle değil. Otur yerine! (Milletvekili Hüseyin Fırat’a)

Sen yalancı şahide benziyorsun. Anlat bakalım neymiş? (Bir şahide)

Öyle şey olmaz, kısa kes, az konuş! (Bakan Hasan Polatkan’a)

Lüzumsuz laflar bunlar, buyurun hadi. (Milletvekili Rüknettin Nasuhioğlu müdafiine)

Bizim burada boş laf dinleyecek vaktimiz yok başka. (Adnan Menderes’e)

Sizi on beş dakikadan fazla dinleyemeyiz. (Bakan Hasan Polatkan’a)

Ben ömrümde yalan söylemedim demek müdafaa değildir. Bunlar asılsız sözlerdir. (Bakan Hamdi Ongun’a)