Millet devletin kucağında ölürken - 2 [Etyen Mahçupyan]

Millet devletin kucağında ölürken - 2, Etyen Mahçupyan / Zaman

Böylece bir efsanenin de sonuna yaklaşıyoruz. Resmi 'bilimsel' söylemler şu önermeye inanmamızı istemişti: Tarihi milletler yapar, milletler milliyetçilik üretir ve bu milliyetçiliğin sonucu da ulus-devletlerdir... Oysa milletlerin birer 'hayali cemaat' olduklarını artık biliyoruz. Tarihi milletler yapmıyor, çünkü milletler tarihsel olaylar sonucu bir irade tarafından 'tanımlanan' yapma kurgular. Gerçekte asıl aktör devletin, yani gücün, yani bizzat vesayetin kendisi... Bu devlet milliyetçiliği üretiyor ve milliyetçilik sayesinde de, bazı toplumsal birimler kendilerini hakikaten birer 'millet' olarak görüyorlar.

Bu ortak yanılsamanın günümüzde sürdürülmesi ise giderek güçleşiyor. Küresel dünyanın karşılıklı rüzgârları herkesi kendi kimliği üzerinde yeniden düşünmeye, araştırmaya ve kendisine verilmiş olan söylemleri sorgulamaya itiyor. Sonuç tarihin yeniden ele alınması ve milliyetçiliğin önyargılı söylemiyle yüzleşilmesidir. Bu durum 'milletlerin' manen parçalanmasını, çeşitlenmesini ve gerçek kimliklerini ararken cemaatlaşmalarını ima eder. Söz konusu değişimin ulus-devlet zihniyeti ve vesayet rejimleri üzerinde nasıl bir tehdit oluşturacağını tahmin etmek hiç de zor değil... Tam da bu nedenle devletler milliyetçiliği yeniden köpürtmeye yeltenebilir, 'milli' jargon üzerinden devletçi bir siyasetin oluşmasına çalışabilirler. Bunun bile yetmediği noktada ise vesayet rejimleri için tek yol belki de darbe yapmaya çalışmak olacaktır...

Bir ülkede devletin 'sahibi' veya 'emanetçisi' darbe yapmak durumunda kalmışsa, bu o devlet yapısının topluma 'karşı' olduğunun da itirafı demektir. Eğer söz konusu devlet bir ulus-devletse, bu durum o ülkede 'ulusun' da epeyce sorunlu hale geldiğinin işaretidir. Günümüzün zihniyeti milletlerin birer tarihsel aktör olarak 'hayali' niteliğini vurgulasa da, aynı geçmişi ve kültürü paylaşmış olan insanların ortak bir geleceği paylaşma arzusunu ortaya koyarak 'milletleşmelerinin' önünü açık bırakıyor. Bu açıdan bakıldığında 'millet' her gün yeniden oluşacak bir paylaşma ve dayanışma enerjisi ve iradesidir. Bugün bütün toplumlar kendilerini söz konusu zihinsel elekten geçiriyorlar. Bazı ulus-devletler bu sınavdan başarıyla çıkacak, ulusu yeniden yaratarak ve onu topluma iade ederek meşruiyetlerini koruyabilecekler. Kendi vatandaşlarına bile tahammülü olmayan, cumhuriyeti demokrasiyi engellemek için kullanan, toplum üzerindeki imtiyazlarını pekiştirmek için vesayet rejimi kuran ve bizzat vatandaşı inkar ederek darbeciliğe soyunan devletler ise maalesef bu yükün altında kalacaklar.