22 Temmuz 2007 Genel Seçimleri

2- AKP'nin iktidarda kalmasına rağmen yıpranmamış olması tepki oylarına değil, söz konusu somut icraatların getirdiği yeni atmosfere ve istikrara bağlanmalı. Seçimden önce, 'AKP %34'ün üzerinde oy alamaz. Ne yani, iktidarda hiç mi yıpranmadı?' gibi yorumlar yapanlar, özellikle 90'lı yıllardaki iktidarların istikrar değil kriz getirdiklerini göz ardı ediyorlardı. (AKP'nin karşısında güvenilir bir alternatifin olmaması, CHP, MHP ve diğer partilerin kendi programlarını seçmene izah etmek (yani politika konuşmak) yerine hamasete ağırlık vermeleri de bu noktada dikkate alınmalı.)

3- AKP'nin merkez partisi haline gelmiş olmasını, AKP'nin merkeze gelmesinden çok, merkezin AKP'ye gelmiş olması olarak değerlendirmek daha doğru olur. Çünkü AKP'nin merkeze gelmesi, Erbakan geleneğinin sert ve muhalif söylemini bir kenara bırakmış olması ve halkın tamamını kucaklayabilecek politikalar üretme arayışına girmiş olmasından ibaret. Merkezin AKP'ye gelmesi ise, reformcu ve atılımcı AKP çizgisinin artık geniş bir halk kitlesinin oyunu almayı başarmış olmasına karşılık geliyor. Türkiye'deki siyasi tartışmalar, bundan böyle ülkenin statüko yanlısı yapısına son 5 yılda önemli açılımlar getiren bu yeni siyasi çizgi üzerinden yapılacak.

4- Seçim sonuçları, sadece laiklik yanlısı mitingleri gözlemlemek suretiyle yapılan yorumları da boşa çıkarmış olduğu için Türk halkına güzel bir siyaset dersi de verdi. Zira belli konularda hassasiyet hissederek meydanları dolduran insanların 'halk' olması ile 'halktan' olmaları arasında önemli bir fark vardır. AKP mitinglerinde toplananlar da, laiklik yanlısı mitinglerde toplananlar da 'halktan'dır. 'Halk' ise, bütün bu kitlelerin bir araya gelmesiyle oluşan bütünün adıdır. Bu nedenle, sayıları ne kadar çok olursa olsun bir protesto adına bir araya gelen insanların taleplerini 'halkın talebi' olarak genellemenin, hele hele 'halkın sokağa dökülmüş olması'ndan(!) hareketle siyasete müdahaleyi meşrulaştırmaya çalışmanın mazur görülebilecek bir yanı yoktur.

5- Seçim sonuçları bir şeyi daha net bir şekilde gösterdi: İnsanları kendi doğru bildikleri yönde manipüle etmeye çalışan Kemalist kesim, aslında mühendisi olmaya çalıştığı bu toplumu hiç tanımıyor. Bu kesim Türk halkını hala Özal öncesi dönemdeki gibi tek devlet kanalıyla güdülebilen, ucuz ve sıradan milliyetçi söylemlerle hemen etki altına alınabilecek bir yığın olarak görüyor. Türkiye'de halen böyle bir kesimin var olduğu doğru olsa da, halkın genelinin bu istikamette olduğunu zannedebilmek için insanın herhalde sadece kendi dünyasında yaşıyor ve halkın arasına hiç inmiyor olması gerek. (Görev süresini Çankaya Köşkü'nde Kanaltürk izleyerek geçiren Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer ve ülkemizi kışlaya çevirmek isteyen kimi darbeci askerler, bu maddenin doğrudan muhatabıdırlar.)

6- AKP'nin doğu illerinde de seçimi çok yüksek oranlarda oy alarak kazanmış olması ayrıca değerlendirilmeli. Doğu illerindeki sonuçlar, yöre halkının, sorunlarının çözülmesinin yolunun PKK ya da DTP'den değil, AKP'den geçtiğini düşünmeye başladığı anlamına geliyor. DTP'li vekillerin söylemlerinin artık PKK'nınkinden farklılaşmış ve bir parça AKP'ye yakınlaşmış olmasının dahi bu sonucu etkilememiş olması önemli. Demek ki, AKP'nin sunduğu çözümler daha inandırıcı ya da daha işlevsel bulunuyor.

7- Recep Tayyip Erdoğan, seçim sonuçlarını değerlendirme adına yaptığı konuşmada güzel şeyler söyledi. Ancak 'Tek Millet, Tek Bayrak, Tek Vatan, Tek Devlet' sloganını dile getirmiş olması, hatta bu sloganı konuşma yaptığı kitleye tekrar ettirerek bir anlamda şova dönüştürmesi düşündürücüydü. Bu sloganı ('Tek Dil' prensibi ile birlikte) daha çok kışla arazilerinde görüyoruz. Bu slogan her ne kadar Erdoğan'ın konuşmasının ana teması çerçevesinde 'birleştiricilik' başlığı altında da değerlendirilebilecek olsa da, geçmişte hep ayrımcılık ve tektipleştiricilik adına kullanıldı. Bu nedenle de, bu söylem, halkın önemli bir kesiminin zihninde hiç de hoş olmayan çağrışımlara karşılık geliyor. Erdoğan'ın bu vurguyu yaparken hangi dengeleri göz önünde bulunmuş olduğu bu nedenle önemli.

8- Erdoğan çeteleri bitireceğini ve milli geliri 10.000 dolar seviyesini çıkaracağını söyledi. Dünyada bir kriz yaşanmadığı takdirde milli geliri 10.000 dolar seviyesine çıkarmakta çok da zorlanmayacağını düşünüyorum. Hatta vergi indirimi gibi konularda gerekli düzenlemeler yapılarak ekonominin daha büyük bir yüzdesinin kayıt altına alınması sağlanabilirse, bu rakamı çok daha kısa bir süre zarfında görmek de mümkün olabilir. Çünkü reel anlamda zaten 10.000 dolar civarındayız. (Türkiye'nin hal-i hazırdaki standartları, kişi başına düşen gelirin 5.000 dolar civarında olduğu diğer ülkelerden çok daha yüksektir.)

Erdoğan'ın çeteleri bitirebilmesi ise ulaşılması çok daha zor bir hedef olarak görülebilir. Çünkü çeteleşmenin devletin içindeki yapılanmalardan kaynaklandığı ve bu yapılanmaların son derece üst düzey ve stratejik konumlardan desteklendiği düşünülecek olursa, çetelerin temizlenmesi yönündeki girişimlerin devlet içindeki devletlerin çatışmasını gerektireceği ortaya çıkar. Buradan hareketle de, önümüzdeki dönemde daha çok provokasyona şahit olmamızın mümkün olduğunu söyleyebiliriz.

9- AKP, Kuzey Irak'a müdahale konusundaki baskı ve talepleri seçim öncesi dönemde sürekli geçiştirerek konuyu seçim sonrasına erteledi. Ancak AKP'nin seçim sonrasında daha net ve kararlı bir tavır sergileyerek Türkiye'yi böyle bir maceradan koruması, daha da önemlisi, bu tür mütecaviz uygulamalarla ülkenin eline kan bulaştırmaması gerekiyor.

10- Bir MHP'li yetkili 'sert muhalefet' yapacaklarını söylemiş. Ne yazık ki ülkemizde 'sert muhalefet' 'etkin muhalefet' anlamında kulanılıyor. Halbuki sert muhalefet, bugüne kadar girdiği her seçimi kaybeden Deniz Baykal'ın sergilediği 'hırçın muhalefet'e karşılık geliyor. Etkin muhalefet ise, iktidarın politikalarına alternatif olabilecek seviyede ciddi politikalar üretmek ve bu politikalara halktan taban bulabilmek şeklinde anlaşılmalı. Zaten şiddetli (ve hatta kanlı) bir geçmişe sahip olan MHP'nin (şayet bundan böyle mutedil bir çizgide siyaset yapmak gibi bir niyeti varsa) daha dikkatli davranması gerekmez mi? (Diğer yandan; miting meydanlarında yağlı urgan sallayarak oy toplamış bir partiden böyle şeyler beklemek baştan yanlış da olabilir.)

11- Sol oylar eskiden Türkiye'de %30-35 aralığına tekabül ederdi. Bu oran azala azala bu son seçimde %21'e kadar inmiş oldu. Ancak CHP'nin sola karşılık gelmediği, erimekte olan ideolojinin sosyal demokrasi değil Kemalizm olduğu rahatlıkla söylenebilir. CHP, değişime direnmekte, statükoyu savunmakta ısrar ettiği müddetçe, zaman içerisinde daha da eriyecek. Zira değişimi anlamamakta, kendini yenilememekte ısrar eden seçmenlerin sayısı doğal olarak zamanla azalacaktır.

Eğer bir ülke, resmi kabul ettiği ideolojinin miyadı dolduktan çok sonra kapalılığı terk edip dünyaya açılırsa, insanların (farkında dahi olmadan) o ideolojinin yörüngesinden çıkmaya başlayacakları muhakkaktır. Türkiye 80'lerde yaşadığı Özal tecrübesinden beri bu süreci yaşamakta, artık o yıllara göre çok daha fazla etkileşim içerisine girdiği dünyanın giderek daha fazla tesiri altına girmektedir. Atatürk'ün hayatta olması durumunda çoktan terk etmiş olacağına hiç şüphe etmediğim klasik CHP çizgisinin erimesi bu nedenle eşyanın tabiatının bir gereğidir.

12- CHP'nin kurtulabilmesinin tek yolu, İngiltere'de Tony Blair tecrübesinde yaşandığı gibi, halkın çok daha geniş kesimlerine hitap edebilecek vizyon sahibi bir liderin önderliğinde yeniden örgütlenmesi olabilir. Bu da elbette, hem Kemalizmin, hem de Deniz Baykal gibi vizyonsuz siyasetçilerin geride bırakılması anlamına gelir. Ancak CHP için tek çıkış yolu olduğunu düşündüğüm bu çözümün önünde iki engel var. Birincisi, bildiğim kadarıyla Türkiye'de bir Tony Blair yok. İkincisi, günün ölçüleri gereği tamamiyle yeniden yapılanmış bir partinin CHP'nin devamı olması çok zor. Zira böyle bir partinin CHP ile arasında pek bir ilgi kalmayabilir. Yani sol adına sıfırdan bir girişim çok daha anlamlı olabilir.

13- Artık önümüzde Cumhurbaşkanlığı seçimi var. Türkiye'nin siyasi istikrarı adına en önemli konu da (maalesef) bu. Türkiye'deki müdahaleci kesimin takınacağı yeni tavır, 11. cumhurbaşkanının seçim sürecinde ve sonrasında yaşanılacak gelişmelerle birlikte belli olmaya başlayacak. Atanmışların AKP iktidarına rıza gösterip göstermeyeceği, bir başka deyişle, halkın iradesi bu denli net bir şekilde ortaya çıktıktan sonra dahi müdahaleye cüret edip etmeyecekleri, işte bu dönemde belli olacak.

Bütün bu gelişmeler sonucunda Abdullah Gül'ün aday gösterilmesi, hatta gerekli düzenleme yapılarak (bir sonraki döneme bırakılmadan) halk oyuyla 5 yıllığına bu göreve gelmesi, bu konudaki en makul çözüm olacaktır diye düşünüyorum.

14- AKP'nin %46 oy almış olması şöyle de yorumlanabilir:

Halkın 'en az' %46'sı, laikliği ya önemsemiyor ya da AKP'yi laikliğin önünde bir tehlike olarak görmüyor; 'vatan satılıyor', 'ülke bölünüyor' gibi tuhaf iddiaları ciddiye almıyor; çıkarılan onca gürültüye rağmen medyada dile getirilenleri inandırıcı bulmuyor; ve hepsinden önemlisi, askerlerin AKP aleyhtarı fikirlerine katılmıyor ve siyasetin askeri değil, sivil bir alan olarak kalmasını istiyor.