Fethullah Gülen Cemaati (1)

Yazı Dizisinin Yapısı

Bir yazar olan Barış Müstecaplıoğlu'nun, ilk Türkçe fantastik roman olarak nitelendirilen ve dört kitaptan oluşan 'Perg Efsaneleri' adlı çalışmasının yanı sıra, Gülen cemaatinde geçirdiği yıllardan esinlenerek kaleme aldığı 'Şakird' adlı bir romanı da var.

Gülen cemaatini, 'içeriden' ve 'eli kalem tutan' bir insanın değerlendirecek olması, yazı dizisinin içeriğine yönelik beklentileri ilk andan itibaren yüksek tutmuş olsa da, sonuç itibariyle ortaya çok da zengin ve özgün bir çalışma çıkmadı ne yazık ki. Zira pek çok insan, Gülen cemaatinin 'gizemli' olduğu düşünülen iç dünyasının bilinmeyen yönlerine odaklanan, bir başka deyişle, daha önce gerçekleştirilen benzeri çalışmalardan farklı olan bir yazı dizisiyle karşılaşmayı bekliyordu. Yazı dizisi sona erdiğinde ise, daha çok cemaatin kültür ve işleyiş yapısına yönelik teknik bilgilerden ibaret olan bir çalışma ortaya çıktı. Bu durum da, yazı dizisinin kısa zamanda unutulmasına yol açtı.

Nur cemaatleri hakkında bugüne dek pek çok yazı dizisi hazırlandı. Muhtemelen ileride de bu tür çalışmalara rastlayacağız. Ancak bu konuda yapılacak çalışmaların kendilerinden öncekileri aşmaları ve genel bilgilendirme (ya da tekrar) yapmak yerine belli alt başlıklara odaklanarak yeni noktalara ışık tutmaları, (bir anlamda) bilgi üretmeleri gerekiyor. 'Nur Cemaatleri' yerine (sözgelimi) 'Fethullah Gülen Hareketi'nin Dünyada Doğurduğu Kültürel Etkileşim' gibi. Ancak birinci başlığın ikinciye göre çok daha fazla kişinin ilgisini çekeceği, aynı şeyler tekrar edilse dahi daha çok tiraj getireceği zannediliyor.

Akşam gazetesindeki yazı dizisi kimi yönleriyle farklılık arz etse de, cemaat içerisinde bulunmuş birinin kaleminden çıkmış olmanın avantajı yazılara ne yazık ki yeterli ölçüde aksedememiş.

Yazı Dizisine Tepkiler

Akşam gazetesinin internet adresinde yazılara bırakılan çok sayıdaki yorumun çok büyük bir çoğunluğu olumsuz tepkilerden ibaret olsa da, bu durumun sadece Müstecaplıoğlu'nun çalışmasındaki eksikliklerden kaynaklandığını söylemek epey zor. Zira ülkemizde pek çok konuda sıklıkla gözlenen heptenci yaklaşımlar, yazılara bırakılan yorumlarda da kendini belli etmiş. Şöyle ki, dile getirilen konuların çok büyük bir kısmını birkaç başlık altında kategorize etmek mümkün.

Yazı dizisinin zamanlamasına dikkat çekerek bunu ikinci bir 28 Şubat alameti olarak görenler, 'Neden böyle bir yazı dizisi yazma ihtiyacı hissettiniz? Amacınız nedir?' gibi anlamsız sorular soranlar, Gülen Cemaati'nin yaptığı çok sayıda iyi işlerin görmezden gelindiğini ve küçük şeylerin büyütüldüğünü iddia edenler ya da Türkiye'de ülkenin menfaati aleyhine çalışan onca odak varken cemaate yüklenilmesini haksız bularak 'Niye ülkemize asıl zararı verenlerden bahsetmiyorsunuz?' diye soranlar, yazı dizisine tepki verenlerin önemli bir kısmını oluşturuyor.

Bu yorumlarda dile getirilen konuların neredeyse tamamı Müstecaplıoğlu'nun nazara vermek istediği konformist ve normatif cemaat yapısı ile ilgisiz olduğundan, eleştiri konusunda yaşadığımız ciddi algı sorunlarının bir benzerinin bu yazı dizisinin değerlendirilmesinde de gözlendiğini söyleyebiliriz.

Bir yorumcunun, 'Sizin yazınızı iki gündür okuyorum. Ama nedense bir ikilemde gibisiniz. Hem övüyorsunuz hem de kelime aralarında yeriyorsunuz. Amacınızın ne olduğunu anlayamadım' diyebilmiş olması, yorumları nasıl bir algının şekillendirdiği konusunda fikir verebilecek mahiyette.

Bu gibi durumlarda gösterilen reaksiyonların niteliğinde medyaya olan güvensizliğin de fazlasıyla belirleyici olduğunu gözden kaçırmamak gerekli. Yoğun bir paranoya hissiyle yapılan değerlendirmeler, bu nedenle, 'Bu yazıları kim yazdırıyor?', 'Bu yazı dizisi için para aldınız mı?' gibi anlamsız soruların sorulmasına ya da 'İstihbarat raporlarından çıkmışa benziyor', 'Düğmeye basıldı galiba' gibi yorumların yapılmasına neden olabiliyor.

Cemaat karşıtı yorumların da (az sayıda da olsalar) benzeri yaklaşımlar üzerine bina edilmiş olmaları, heptenci mantığın bir diğer yüzünü gösteriyor. İnsanların kendilerini, rejimlerini ya da inançlarını tehdit altında hissettikleri böylesi bir ortamda, sağlıklı bir şekilde fikir alışverişinde bulunmak da elbette mümkün olmuyor.

Barış Müstecaplıoğlu Neyi Dile Getirmek İstedi?

Yazılarına yapılan kimi yorumlarda belirtilenlerin aksine, Barış Müstecaplıoğlu'nun herhangi bir art niyet ile hareket ettiğini söylemek pek mümkün değil. Yazılarına seçtiği kimi konular ve bu konulara yaklaşımları, böyle bir yargıya varmayı epey zorlaştırıyor.

Müstecaplıoğlu'nun yazılarında, bir arayış içinde olan, bu arayış sürecinde karşısına çıkan bir cemaatte belli bir ışık gören, ancak daha sonra aradığının daha farklı bir şey olduğunu fark ederek hayal kırıklığına uğrayan bir insanın geçmişiyle (henüz bitmemiş olan ya da bitemeyen) hesaplaşmasının izleri var. Yani yazılara hakim olan temel kaygı, (iddia edildiği gibi) reklam yapmak ya da hedef göstermek değil kesinlikle. Zira Müstecaplıoğlu'nun Fethullah Gülen Cemaati hakkındaki yazılarına, sevgi ya da nefret değil, bir tür iç burukluğu hissi hakim. Bu nedenle de, Fethullah Gülen Cemaati'ne sevgi ya da düşmanlık besleyen ve yazılarını bu yaklaşımın tesiriyle okuyarak değerlendiren çoğunluk ile Müstecaplıoğlu'nun aynı düzlemde yer alması mümkün olmuyor. Bir başka deyişle, cemaatin gerek sevenleri, gerekse sevmeyenleri yazıları değerlendirirken aslında tamamen başka bir telden çaldıklarını fark edemiyorlar.

Müstecaplıoğlu, yazı dizisi boyunca cemaate yönelik teknik detaylara odaklandığında, büyük ihtimalle cemaatin işleyişini deşifre etmeyi değil, basit ama devasa bir sistemin içerisinde bireyselliğin yok olabileceğine dikkat çekmeye çalışıyordu. Ancak gerek toplumda hakim olan tehdit ve endişe atmosferi, gerekse yazıların kaleme alınışındaki kimi eksiklikler nedeniyle dikkatleri bu noktaya çekebilmesi ne yazık ki mümkün olmadı.

FETHULLAH GÜLEN CEMAATİ

Fethullah Gülen Cemaati (1)
Fethullah Gülen Cemaati (2)
Fethullah Gülen Cemaati (3)
Fethullah Gülen Cemaati (4)