İskana Tabi Tutulanların "Türkleştirilmesi' Uygulamasına İlişkin Gizli Genelge [Yıldız]

"Ne Mutlu Türküm Diyebilene", Ahmet Yıldız:

Türkçe'nin tamimi politikası için Kemalist rejimin başlattığı seferberlikte, hedef kitlesi iskana tabi tutulanlar olsa da, 1930 yılında İçişleri Bakanlığı tarafından yayımlanan gizli bir genelge aydınlatıcı bir nitelik taşımaktadır. Genelge, "yabancı lehçeli Türkler"in anadilleri Türkçe kılınmak suretiyle Türk camiasına kazandırılmasını, valilerin sorumluluğuna tevdi etmekteydi. Bunu gerçekleştirmek için uygun usul ve araçları bulmak valilerin göreviydi. Bu politikanın ortak noktaları arasında şu hususlar bulunmalıydı:

• Yabancı lehçelerle konuşan köylerin isim ve nüfuslarının belirlenmesi;



• Bu tür köylerin küçük olanlarını civardaki Türk köylerine dağıtmak;



• Yabancı lehçeli olanların köy ve mahalle kurmalarını önlemek;



• Yabancı lehçelilerin bulundukları yerlerdeki memurları, mutlaka o yabancı lehçeyi konuşmayan Türklerden seçmek;



• Türkçe konuşmanın ve "som Türklüğe" mensup olmanın sadece şerefli değil aynı zamanda karlı bir iş olduğunu göstermek;



• Türk kızlarını Türkçe konuşmayan [sic] Türklerle evlenmeye özendirmek;



• Yabancı lehçeyle konuşanların kıyafetlerini, şarkılarını, oyunlarını, düğün ve diğer geleneklerini kötü göstermek, bu kişilerin ve ailelerinin isim ve lakaplarını Türkçeleştirmek, onları hiçbir zaman Boşnak, Tatar, Çerkez, Laz, Kürt, Abaza, Gürcü, Türkmen, Pomak vs. diye adlandırmamak, köylerin o lehçedeki isimlerini değiştirmek ve evlerinde ve aralarında Türkçe konuşmaya zorlayarak onlara yürekten "Türküm" dedirtmek. Özetle, "dillerini, adetlerini ve dileklerini Türk yapmak, Türkün tarihine ve bahtına bağlamak her Türke teveccüh eden milli ve mühim bir vazifedir."¹⁸⁰

¹⁸⁰ Bkz. "İskana Tabi tutulanların "Türkleştirilmesi' Uygulamasına İlişkin Gizli Genelge," No. 1/28 (Ankara, 1930); aktaran Bayrak, Kürtler ve Ulusal Demokratik Mücadeleleri, ss. 506-509.