1934 Tarihli İskan Kanunu ve Zorunlu Göç Uygulamaları [Yıldız]

"Ne Mutlu Türküm Diyebilene", Ahmet Yıldız:

İskan Kanunu, Kemalist ulusçuluğun "dil, kültür, ülkü" üçlüsünün yerini "dil, kültür ve kan" şiarına bıraktığı dönemi işaretlemektedir. ...

Türk kültürüne sadakati ve "Türkçe'yi anadili olarak konuşmayı" merkezine alarak, özellikle gayri Türk Müslüman etnileri, bilhassa Kürtler ve Arapları hedef alan bu yasa, temelde bir asimilasyon yasasıdır. ...

...

İskan Kanununa esas teşkil eden mantık örgüsü, kanun gerekçesi, Geçici Komisyonun hazırladığı rapor gerekçesi ve Genel Kurul zabıtları incelendiğinde daha iyi kavranabilir. ...

İskan Kanunu Muvakkat Encümeni'in hazırladığı rapor, kanun yapıcıların niyetini çok açık bir şekilde ortaya koymaktadir. Türk Tarih Tezi'nin sözde bilimsel tezlerinden hareketle rapor, Türk ırkının Orta Asya'dan Batı'ya doğru yürüyüşüde hiç değişmeden sürekli korunan bir şeyin olduğunu tespit etmektedir: "Efendi yaşamak!" "Bu Türk soyunun özlü ve köklü yaratılışında yer etmiştir." Başkalarının esiri olmamak ve onların hakimiyeti altında yaşamamak, Türk ırkının iki asli özelliği olarak görülmektedir. Türk ırkı gittiği yerlere medeniyet ışığını götürebilmek için sürekli hareket halinde olmuştur. Rapora göre, Türkiye Cumhuriyeti aynı ırkın kafa, gönül ve dil birliğine sahip çocukları olarak gördüğü Türkleri yüceltmeyi kendisine ülkü edinmiştir. Bu sebeple, Türk kültüründen uzak kalmış olanların bu kültürü benimsemeye zorlanmaları gerekmektedir.

... Öteden beri Türk kültürüne uzak kalmış olanların ülkede yerleşerek onlara Türk kültürünü benimsetmek için Devletin yapacağı işler bu kanunda açıkça gösterilmiştir. Türk bayrağına gönül bağlamamış iken Türk yurttaşlığını, kanunun onlara verdiği her türlü hakları kullanmakta onları, Türkiye Cumhuriyeti uygun göremezdi. Bunun içindir ki, bu gibileri Türk kültüründe eritmek ve onları Türk oldukları için daha sağlam yurda bağlamak yollarını bu kanun göstermiştir. Türkiye Cumhuriyeti devletinde, Türküm diyen herkesin bu Türküğü devlet için belli ve açık olmalıdır (abç). Burada Devlet, hiçbir Türkün Türklüğünden bir soluk işkillenmek istemez. ...⁶⁶

... Kanunun 11. maddesinin açıkça gösterdiği gibi,⁶⁸ amaç ülke çapında "dil, ekin (kültür) ve kan birliği"ni sağlamaktır. ...

... Kürtlerin zorunlu göçü, esas itibariyle 1934 İskan Kanunu ve 1935 "Tunceki Vilayeti Hakkında Kanun"dan sonra gerçekleştirilmiştir.

Zorunlu göçün devlet bütçesine getirdiği ekonomik yük, Kürtlerin Türklüğe asimile olmakta direnmesi ve iskan edilmiş göçmenleri Kürtleştirme kapasiteleri, Kemalist yönetimin zorunlu göç ve iskan politikasına son vermesine sebep olmıştur. Şu husus da belirtilmelidir ki, zorunlu göç uygulaması gayri Türk Müslüman unsurlarla sınırlı kalmamış, gayrimüslim unsurları, özellikle de Ermeniler ve Yahudileri de içine almıştır. İskan Kanunu çıkarılmadan önce, İç Anadolu'nun kırsal kesimlerinde yaşayan Ermeniler, azınlıkların toplu olarak bulundurulduğu bir merkez olarak tasarlanan İstanbul'a zorla göç ettirilmişlerdir. Trakya Yahudilerinin İstanbul'a göç ettirilmesi ise gayrimüslim azınlıkların tehciri ile ilgili en önemli olaydır.

⁶⁶ ["İskan Kanunu Muvakkat Encümen Raporu," 27 Mayıs 1934, TBMM Zabıt Ceridesi, Sıra Sayısı 189, c. 23] s. 8.

⁶⁸ İskan Kanunu'nun 11. maddesi şöyledir: "A: Ana dili Türkçe olmayanlardan toplu olmak üzere yeniden köy ve mahalle, işçi ve sanatçı kümesi kurulması veya bu gibi kimselerin bir köyü, bir mahalleyi, bir işi veya bir sanatı kendi soydaşlarına inhisar ettirmeleri yasaktır.

B: Türk kültürüne bağlı olmayanlar veya Türk kültürüne bağlı olup da Türkçe'den başka bir dil konuşanlar hakkında harsi, askeri, siyasi, içtimai ve inzibati sebeplerle İcra Vekilleri Heyeti kararile, Dahiliye Vekili lüzümlu görülen tedbirleri almaya mecburdur. Toptan olmamak şartiyle başka yerlere nakil ve vatandaşlıktan iskat etmek de bu tedbirler içindedir.

C: Kasabalarda ve şehirlerde yerleşen ecnebilerin tutarı belediye sınırı içindeki bütün nüfus tutarının yüzde onunu geçemez ve ayrı mahalle kuramazlar."