Üç Tarz-ı Siyaset [Yıldız]

"Ne Mutlu Türküm Diyebilene", Ahmet Yıldız:

19. yüzyılın ikinci yarısında, ülkeyi kurtarma amacına dönük olarak ortaya çıkan üç eğilimi, yani Osmanlıcılık (Osmanlı ulusu inşa projesi), İslamcılık (İslam ulusu ve devleti inşa projesi) ve Türkçülüğü (ırk esasına dayalı bir Türk devleti ve ulusu oluşturma projesi), üç tarz-ı siyaset olarak adlandıran Yusuf Akçura, Türkçülüğü siyasi bir proje olarak telaffuz eden ilk düşünürdür. ... Yusuf Akçura'nın "Üç Tarz-ı Siyaset" başlıklı makalesi, ilk defa 1904 yılında Kahire'de yayımlanan Türk gazetesinin 24-34 No.lu sayılarında yayımlanmıştır.

...

Osmanlıcılığı faydalı bir politika olarak bulmakla birlikte, etnik ulusçulukla başetmekte başarısız bulan Akçura, Osmanlı ulusu oluşturulmasının etnik Türklerin asimile olmalarına yol açacağını, ayrıca etnik ve dini cemaatlerin birbirleriyle tam entegrasyona gönüllü olamayacağını belirterek, Osmanlıcılık politikasını uygulanabilir görmez. ...

Osmanlıcılık gibi Avrupa kökenli olan İslamcılık, Halifeliği bütün müslümanlar için bir birlik odağı haline getirmesi, Kur'an'ı temel yasa olarak kabul etmesi ve din ve bilim dili olarak Arapça'yı kullanması bakımından "avantajlı" gibi görünmkekle birlikte, bu politikanın Müslümanlarla Müslüman olmayanlar arasındaki eşitliğin kaldırılmasını gerktirmesi ve hatta Türkler arasında bile dini konularda çatışma ihtimalini doğurması, diğer büyük Müslüman devletlerin bununla rekabet etme ihtimali, İslamcılığı öncelikli bir politika olmaktan çıkarmaktadır.

"Tevhid-i Etrak" ya da "Türk milliyet-i siyasiyesi" Akçura'nın telaffuz ettiği üçüncü siyaset tarzıdır. Bu siyaset, ırka dayalı bir siyasi Türk ulusçuluğu önerir. Tüm Türklere ve Türkleşmiş topluluklara Türklük bilincinin aşılanmasıyla dünyadaki tüm Türklerin siyasi biriğini öngörür. ... Akçura, Ziya Gökalp ve Ahmet Ağaoğlu gibi Türkçülerden farklı olarak ulusçuluğun İslami açıdan haklılaştırılması yoluna gitmez. Aksine, İslamın ulusçuluğu kabul etmesi ve sindirmesini tarihi bir zorunluluk olarak görür ve İslamın "ırk"ın hizmetine girmesi gerektiğini söyler.

Yıldız, Ahmet. [2001] 2007. "Ne Mutlu Türküm Diyebilene": Türk Ulusal Kimliğinin Etno-Seküler Sınırları (1919-1938). İstanbul: İletişim Yayınları. 70-72.