Cumhuriyet'in Türklük ve Vatandaşlık Anlayışı [Yıldız]

"Ne Mutlu Türküm Diyebilene", Ahmet Yıldız:

Cumhuriyetçi tanım hiçbir zaman hukuki veçheyi Türk olmak için yeterli bir temel olarak görmemiştir. Bu durum, politik veçhenin gereği olarak, anadili Türkçe olmayan vatandaşların hem özel hem de kamusal alanda Türkçe konuşmaya zorlanmalarına yol açmıştır. Çocuklara saf Türkçe isim koyma zorunluluğu ve 1927'de resmi destekle başlatılan "Vatandaş! Türkçe Konuş" vb. kampanyalar bunun örneğidir. 1920'lerin sonlarına doğru "Türkçe'nin Umumiliği," yani bütün vatandaşlar tarafından Türkçe'nin anadil olarak benimsenmesi ve her zaman ve zeminde bu dilin kullanılması, hükümet için önemli bir mesele haline gelmiş, kamusal mekanlarda Türkçe konuşmayanlar taciz edilmeye başlanmıştır.

2510 sayılı ve 1934 tarihli İskan Kanunu "Türk vatandaşı olmayan Türkler" ve "Türk olmayan Türk vatandaşları" ayırımını netleştirerek farklı politika uygulamalarına zemin hazırlamıştır. Kanunda, Türkiye'ye göç edecekler arasında vatandaşlığa alınma açısından, soy itibariyle Türk olanlar ile olmayanlar arasında ayırım gözetilmiştir. Sivil ve askeri bürokrasiye eleman alımındaki yerleşik kriter de, aynı şekilde, Türk ve Türk vatandaşı olma ayırımına dayanmıştır. Bu bakımdan, Türk vatandaşlığı ile Türk ulusal kimliği arasında hiçbir zaman birebir örtüşme söz konusu olmamıştır. Bu yüzden Türk vatandaşlığı kurumu şemsiye bir ulusal kimlik için sağlam bir zemin oluşturamamıştır. Türk vatandaşı olmanın doğurduğu hak ve hürriyetlerin kullanılması, Türklüğün sadece "mabed ayrılığını" meşru gören etno-politik sınırlarının kabulüne bağlanmıştır. Kemalist akideyi benimsemek vatandaşlık haklarının kullanımının ve genel topluma meşru katılımın ön şartı olmuştur.

Yıldız, Ahmet. [2001] 2007. "Ne Mutlu Türküm Diyebilene": Türk Ulusal Kimliğinin Etno-Seküler Sınırları (1919-1938). İstanbul: İletişim Yayınları. 140-141.